Rivierenwijk Heerhugowaard: van bloemkool naar zonnebloem
Situatie
Rivierenwijk in Heerhugowaard is een zogenoemde ‘bloemkoolwijk’, ofwel een wijk die in het kader van het toenmalige groeikernenbeleid in de jaren tachtig is gerealiseerd. Rivierenwijk staat sociaaleconomisch onder druk. Daarom investeren de gemeente Heerhugowaard, Woonwaard en maatschappelijke instellingen al enkele jaren in de leefbaarheid van en korte termijnverbeteringen in de wijk. Dit heeft overlast en verpaupering duidelijk teruggedrongen, maar zowel Woonwaard als de gemeente Heerhugowaard zien in dat meer structurele investeringen gepleegd moeten worden.
Gepland of gewenst zijn onder meer de ontwikkeling van een brede school en een multifunctionele accommodatie voor ontmoeting, groot onderhoud van de openbare ruimte en verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. Woonwaard en gemeente Heerhugowaard zijn, in samenwerking met belanghebbende partijen, voornemens om meerjarige samenwerkings- en investeringsafspraken te maken, te beginnen met het opstellen van een wijkvisie. Hierin zal een integrale toekomstvisie op de stedenbouwkundige kwaliteit, woningvoorraad, bevolkingssamenstelling en –ontwikkeling, sociaaleconomisch perspectief van bewoners, leefbaarheid, veiligheid, voorzieningen, identiteit geformuleerd worden.
Onderzoeksvragen
Het Onderzoekslab wordt gevraagd om voorafgaand aan deze wijkvisie ontwerpend vooronderzoek te verrichten. Kernopgave is via ontwerpend onderzoek zowel kleinschalige als structurele ruimtelijke ingrepen te ontdekken waarmee de huidige sleetse ‘bloemkool’ een stralende ‘zonnebloem’ kan worden. Opdat Rivierenwijk een aantrekkelijke en gewilde wijk wordt voor gezinnen, jonge starters en senioren. De belangrijkste vragen zijn:
- Breng de oorspronkelijke ontwerpambities (op zowel complex als stedenbouwkundig schaalniveau) voor Rivierenwijk in herinnering, onder meer door de oorspronkelijke ontwerpers te raadplegen. Onderzoek in het bijzonder de karakteristieken van de sociale huurwoningen in Rivierenwijk.
- Onderzoek de typologie van de bestaande sociale huurwoningen en ontwerp aanpassingen aan deze bestaande voorraad, waardoor deze voorraad weer up to date wordt, op zo’n manier dat het tevens de concurrentiekracht van Rivierenwijk versterkt (‘kleinschalige transformatie’).
- Draag verschillende ontwerpoplossingen aan voor de meer structurele ruimtelijke problemen van Rivierenwijk, zoals onduidelijkheden in de buitenruimte (onduidelijke begrenzingen en hierdoor ook moeilijk te beheren openbare ruimte, semi-openbare ruimte en privé buitenruimtes), de onduidelijke interne infrastructuur, achterkanten van woningen waardoor een woud aan schuttingen ontstaat, et cetera (‘kleine én grootschalige transformatie’). Maak bij deze ontwerpoplossingen ook duidelijk hoe de kwaliteiten van de omgeving van Rivierenwijk (buitengebied, omliggende wijken) in de wijk ‘binnengehaald’ kunnen worden. Maak bij dit ontwerpend onderzoek gebruik van uitsneden (bijvoorbeeld een plot van 1 – 1 kilometer) uit de wijk.
- Realiseer 10 – 20% meer woningen en 10 – 20% meer voorzieningen op een wijze dat het de structuur en identiteit van Rivierenwijk versterkt. Dit als ontwerpoefening om te bezien wat het ‘laadvermogen’ van deze bloemkoolwijk is en te bepalen of verdichting de kwaliteit van de wijk versterkt of juist niet.
- Benut bij dit ontwerpend onderzoek de studies voor soortgelijke bloemkoolwijken, maar probeer deze nadrukkelijk aan te vullen met innovatieve ontwerpanalyses en –oplossingen.
Nationaal belang
In het verstedelijkingsbeleid kiest het kabinet bovenal voor een kwaliteitsstrategie, die gericht is op het vergroten van de diversiteit in woon-, werk- en leefmilieus. In met name de vier grote steden en de voormalige groeikernen zal daarbij tevens nadrukkelijk ruimte voor aanvullende woningbouw gevonden moeten worden. In het architectuurbeleid kiest het kabinet op het versterken van gebouwen en gebieden met een uitgesproken identiteit. Die kan geworteld zijn in het verleden of in de omgeving, maar ook worden ingebracht door een sterk nieuw ontwerp.
Een sterke identiteit draagt ook bij aan duurzaamheid, omdat een duurzaam ingerichte leefomgeving haar functie in sociaal, economisch, cultureel en ecologisch opzicht gedurende een lange tijd kan blijven vervullen. Het is een leefomgeving die is voorbereid op de verwachte klimaatverandering en het gebruik van schone en vernieuwbare energiebronnen. Het kabinet wil de kennisontwikkeling en uitvoeringspraktijk voor herbestemming en herontwikkeling stimuleren, omdat dit enkele van de belangrijkste opgaven zijn voor het versterken van de culturele betekenis van de leefomgeving.